Jak wygląda egzamin zawodowy w praktyce? Przebieg dnia krok po kroku

Największy stres przed egzaminem zawodowym bierze się nie z materiału, tylko z niewiedzy, jak właściwie wygląda ten dzień od środka. O której trzeba być na miejscu, co wolno mieć przy sobie, jak wygląda logowanie do systemu, co się dzieje, gdy skończy się czas. Poniżej cały przebieg egzaminu w Formule 2019, od porannego wejścia na salę po sprawdzanie wyników.

Przed egzaminem: deklaracja, terminy, co zabrać

Zanim dojdzie do samego dnia egzaminu, musisz złożyć deklarację przystąpienia. Uczniowie robią to zwykle za pośrednictwem szkoły, która zbiera deklaracje i przekazuje je do okręgowej komisji egzaminacyjnej (OKE). Egzaminy odbywają się w dwóch sesjach w roku: zimowej (styczeń) i letniej (czerwiec). Dokładne daty dla swojej kwalifikacji sprawdzisz na stronie terminy egzaminu zawodowego.

Od reformy z 2019 roku przystąpienie do egzaminu zawodowego jest obowiązkowe dla uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe. Nie musisz go zdać, żeby ukończyć szkołę, ale bez niego nie dostaniesz certyfikatu kwalifikacji zawodowej, a w konsekwencji dyplomu zawodowego.

Na miejsce trzeba stawić się co najmniej 30 minut przed wyznaczoną godziną rozpoczęcia. To margines na odprawę, sprawdzenie tożsamości i rozlokowanie w sali, nie na szukanie budynku czy sali. Jeśli nie znasz dobrze okolicy, przyjdź jeszcze wcześniej niż każą, spóźnienie z powodu korka albo pomyłki z salą nie jest usprawiedliwieniem.

Co obowiązkowo zabrać:

dokument tożsamości ze zdjęciem (dowód osobisty; w razie jego braku inny dokument ze zdjęciem, o czym warto upewnić się wcześniej u przewodniczącego zespołu egzaminacyjnego),
długopis lub pióro z czarnym tuszem, przeznaczony do zaznaczania odpowiedzi.

Na część pisemną możesz mieć przy sobie kalkulator prosty, czyli taki, który wykonuje wyłącznie dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie oraz ewentualnie obliczanie procentów lub pierwiastków kwadratowych. Na część praktyczną dochodzą własne przybory wymienione w komunikacie dyrektora CKE dla danej kwalifikacji, publikowanym na cke.gov.pl. Lista różni się w zależności od zawodu, dlatego dyrektor szkoły (przewodniczący zespołu egzaminacyjnego) informuje zdających, co zapewnia szkoła, a co trzeba przynieść samodzielnie. Telefonu, smartwatcha ani żadnych notatek na sali mieć nie możesz, więc zostaw je w torbie albo w domu, żeby nie kusiło.

Część pisemna minuta po minucie

Część pisemna trwa 60 minut i obejmuje 40 pytań jednokrotnego wyboru. W większości ośrodków zdaje się ją dziś przy komputerze, w systemie egzaminacyjnym, nie na papierze.

Jak to wygląda krok po kroku:

Wejście i logowanie. Po zajęciu miejsca przy stanowisku komputerowym otrzymujesz od zespołu nadzorującego dane do zalogowania się do systemu (login i hasło startowe albo kod). Loguje się każdy indywidualnie, na własnym stanowisku.
Weryfikacja danych. Po zalogowaniu system pokazuje twoje dane, w tym kod kwalifikacji. To moment, żeby zgłosić nieścisłość zespołowi nadzorującemu, zanim ruszysz dalej.
Start zegara. Egzamin startuje na komendę przewodniczącego zespołu. Od tego momentu liczy się 60 minut.
Nawigacja między pytaniami. System pokazuje pytania kolejno lub w formie listy z numerami, do których możesz wracać w dowolnej kolejności. Każde pytanie ma cztery odpowiedzi, z których tylko jedna jest poprawna.
Oznaczanie pytań do sprawdzenia. Jeśli nie jesteś pewny odpowiedzi, zaznacz pytanie jako “do przejrzenia” (system zwykle na to pozwala) i wróć do niego pod koniec, zamiast tracić czas na dylematy przy pierwszym przejściu.
Zatwierdzenie i zakończenie. Po udzieleniu odpowiedzi na wszystkie pytania (albo po upływie czasu) zatwierdzasz arkusz. Przy egzaminie komputerowym wynik z tej części liczony jest automatycznie, więc nie czekasz tygodniami na ocenę.

Próg zaliczenia części pisemnej to 50%, czyli minimum 20 z 40 punktów.

Sprawdzona taktyka na te 60 minut: pierwsze przejście szybkie, odpowiadasz na wszystko, co oczywiste, trudniejsze pytania oznaczasz i wracasz do nich w drugim przejściu. Zostaw sobie w głowie te ostatnie 10-15 minut właśnie na powrót do dwóch-trzech pytań, przy których się zawiesiłeś, bo w panice łatwo o nich zapomnieć. Formę zbliżoną do egzaminu, czyli 40 pytań z odmierzanym czasem, przećwiczysz wcześniej w testly w trybie symulacji egzaminu.

Część praktyczna: modele d, w, wk, dk w skrócie

Część praktyczna trwa od 120 do 240 minut, w zależności od kwalifikacji, i sprawdza umiejętności praktyczne, nie samą wiedzę teoretyczną. Do tego czasu dolicza się dodatkowo 10 minut na zapoznanie się z treścią zadania i stanowiskiem egzaminacyjnym; ten czas nie jest wliczany do czasu trwania egzaminu. W zależności od zawodu przybiera jeden z kilku modeli:

Model d (dokumentacja): zadaniem jest opracowanie dokumentacji, na przykład projektowej, technologicznej czy planistycznej, bez fizycznego wykonywania wyrobu czy usługi.
Model w (wytwarzanie): zdający wykonuje konkretny wyrób, usługę lub inne zadanie praktyczne bezpośrednio na stanowisku egzaminacyjnym, na przykład w warsztacie, pracowni czy gabinecie.
Model wk: wyrób lub usługa wykonywane z wykorzystaniem komputera.
Model dk: dokumentacja wykonana z wykorzystaniem komputera.

Niezależnie od modelu egzaminator ocenia trzy rzeczy: rezultat końcowy (gotowy wyrób, usługę lub dokumentację), jakość rezultatów pośrednich w trakcie pracy oraz to, czy całe zadanie przebiegało prawidłowo, zgodnie z przepisami BHP i przyjętymi dla danego zawodu metodami i technologią. Dobry efekt końcowy nie wystarczy, jeśli po drodze złamałeś procedurę bezpieczeństwa albo pracowałeś niezgodną metodą.

Próg zaliczenia części praktycznej jest wyższy niż pisemnej i wynosi 75% możliwych punktów.

Najczęstsze błędy zdających

Spóźnienie albo wejście na styk. Przy niecałych 30 minutach zapasu nerwy rosną, a to najgorszy stan przed logowaniem do systemu.
Brak dokumentu tożsamości. Bez ważnego dowodu osobistego (albo ustalonego wcześniej zamiennika) możesz nie zostać wpuszczony na salę.
Nieprzeczytanie komunikatu o przyborach dla swojej kwalifikacji. Każda kwalifikacja ma swoją listę na stronie CKE, a braków nie zawsze da się uzupełnić na miejscu.
Rzucanie się na pytania po kolei. Zamiast najpierw przejść przez cały arkusz i zebrać łatwe punkty, część zdających grzęźnie na pierwszym trudnym pytaniu i traci przez to czas na resztę.
Ignorowanie BHP w części praktycznej. To jeden z ocenianych elementów, nie formalność, więc pominięcie procedury bezpieczeństwa kosztuje realne punkty, nawet przy dobrym efekcie końcowym.
Brak treningu pod presję czasu. Znajomość materiału to nie to samo co umiejętność rozwiązania 40 pytań w 60 minut bez wpadania w panikę przy trudniejszych zadaniach.

Po egzaminie: wyniki i certyfikat

Wyniki części pisemnej i praktycznej publikowane są w systemie SIOEZ (dawniej SIOEPKZ), dostępnym przez portal zdającego pod adresem portalzdajacego.epkz.cke.edu.pl. Loginu i hasła (lub kodu aktywacyjnego) do tego portalu udziela szkoła lub okręgowa komisja egzaminacyjna (OKE). Dokładne terminy publikacji wyników dla danej sesji znajdziesz na stronie kiedy i gdzie sprawdzisz wyniki.

Do zdania egzaminu z danej kwalifikacji musisz zaliczyć obie części: pisemną (minimum 50%) i praktyczną (minimum 75%). Po zdaniu obu części otrzymujesz certyfikat kwalifikacji zawodowej. Dyplom zawodowy dostaniesz dopiero po zdaniu wszystkich kwalifikacji wyodrębnionych w danym zawodzie i po uzyskaniu wymaganego poziomu wykształcenia.

Wynik zdanej części egzaminu jest ważny 5 lat. Jeśli w tym czasie nie zdasz pozostałych wymaganych kwalifikacji lub nie uzyskasz dyplomu, po upływie 5 lat od pierwszego podejścia egzamin z danej kwalifikacji trzeba zdawać ponownie w pełnym zakresie.

Jeśli nie uda się za pierwszym razem, egzamin można powtarzać w kolejnych sesjach, zdając ponownie tylko tę część, która nie została zaliczona. Nie musisz od nowa przechodzić przez część, którą już zaliczyłeś.

Najlepsze, co możesz zrobić przed samym dniem egzaminu, to oswoić się z formatem części pisemnej pod presją czasu, nie tylko z samym materiałem. W testly znajdziesz symulację egzaminu zawodowego, czyli 40 pytań z odmierzanym czasem, dokładnie w takim układzie, jaki spotkasz w systemie egzaminacyjnym. Darmowe konto daje dostęp do 20 zadań dziennie, co wystarczy, żeby regularnie ćwiczyć tempo i sprawdzać, gdzie jeszcze są luki przed sesją.